بکاپ به‌ عنوان سرویس (BaaS) چیست؟

بکاپ به عنوان سرویس (Backup as a Service – BaaS) یک مدل ذخیره‌سازی ابری است که در آن، اطلاعات سرورها، وب‌سایت‌ها یا رایانه‌ها به‌طور خودکار و امن در یک مکان دوردست (دیتاسنترهای ابری) بکاپ گیری می‌شود.

برای درک بهتر، کافی است ماجرای آن آپدیت نرم‌افزاری معیوب در ژوئیه ۲۰۲۴ را به یا بیاورید، اتفاقی که باعث شد حدود ۸.۵ میلیون دستگاه ویندوزی از مدار خارج شوند. اتفاقات این چنینی می‌توانند سرویس‌های مهم را فلج کنند، دسترسی مشتریان به داده‌ها را ببندند و تیم فنی را در وضعیت بحرانی قرار دهند.

بدون یک سیستم بکاپ مطمئن، شاید روزها طول بکشد تا زیرساخت شما پس از چنین حادثه‌ای دوباره سرپا شود. اما BaaS این اطمینان را می‌دهد که سیستم‌ها به سرعت بازیابی شوند و کسب‌وکار با کمترین میزان داون تایم به فعالیت خود ادامه دهد. در ادامه مقاله بررسی می‌کنیم که BaaS دقیقا چگونه کار می‌کند و چه ارزش افزوده‌هایی دارد.

آنچه در این مقاله می‌خوانیم:

• BaaS چیست؟
• مزایای BaaS چیست؟
• بکاپ به عنوان سرویس چطور کار می کند؟
• انواع BaaS
• جمع بندی

BaaS چیست؟

سرویس BaaS یک روش ابری برای بکاپ‌گیری و محافظت از داده‌هاست که در آن، بار مدیریت و نگهداری زیرساخت بکاپ به‌طور کامل از روی دوش مشتری برداشته می‌شود.

برخلاف روش‌های سنتی که نیازمند راه‌اندازی زیرساخت‌های سنگین و پیچیده در محل (On-Premises) هستند، BaaS با استفاده از فضای ذخیره‌سازی ابری تضمین می‌کند که داده‌های شما به‌صورت پیوسته بکاپ‌گیری شوند و فرایند بازیابی آن‌ها نیز سریع و آسان باشد.

برای تجربه‌ای سریع، مقیاس‌پذیر و امن در پایگاه داده‌های MongoDB، هاست ابری MongoDB لیارا را امتحان کنید.
✅ عملکرد پایدار ✅ شبکه خصوصی ✅منابع اختصاصی
خرید هاست ابری MongoDB

مزایای BaaS چیست؟

سرویس BaaS مزایای زیادی را برای بالا بردن امنیت، حفاظت از داده‌ها و تداوم کسب‌وکارها ارائه می‌دهد. در ادامه به مهم‌ترین این مزایا می‌پردازیم:

۱. کاهش هزینه‌های زیرساخت و نگهداری

استفاده از BaaS نیاز کسب‌وکارها به سرمایه‌گذاری سنگین و نگهداری زیرساخت‌های بکاپ در محل (On-Premise) مانند سرورهاف تجهیزات ذخیره‌سازی و نرم‌افزارها را کاملا حذف می‌کند. در عوض، ارائه دهنده سرویس ابری مسئولیت تامین و مدیریت تمام سخت‌افزارها و نرم‌افزارها را بر عهده می‌گیرد تا شما بتوانید تمام تمرکز خودتان را رو هدف اصلی کسب‌وکار خود بگذارید.

با این‌کار نه تنها باعث صرفه‌جویی زیادی در هزینه‌ها می‌شود بلکه نرخ بازگشت سرمایه را نیز افزایش می‌دهد. زیرا شما هزینه سرویس و فضای ذخیره‌سازی مورد نیازتان را می‌پردازید و درگیر هزینه‌های سربار مدیریت زیرساخت نمی‌شوید.

۲. مقیاس‌پذیری و انعطاف‌پذیری (Scalability)

راهکارهای BaaS با معماری مقیاس‌پذیری طراحی شده‌اند تا کسب‌وکارها بتوانند همگام با تغییر نیازهایشان، ظرفیت ذخیره‌سازی و پهنای باند بکاپ را به سادگی تنظیم کنند. این ویژگی برای اپلیکیشن‌های ابری که حجم داده‌هایشان مدام در نوسان است، مهم و حیاتی به شمار می‌رود.

با Baas، اپلیکیشن می‌تواند منابع بکاپ‌گیری خود را بدون نیاز به خرید سخت‌افزار یا نرم‌افزار اضافی در لحظه افزایش دهد.

۳. ارتقای امنیت داده‌ها و انطباق با قوانین (Compliance)

ارائه‌دهندگان معتبر BaaS تدابیر امنیتی قدرتمندی مثل رمزنگاری داده‌ها، کنترل سطح دسترسی و ممیزی‌های امنیتی را برای محافظت از نسخه‌های پشتیبان اجرا می‌کنند.

این موضوع برای اپلیکیشن‌های ابری که با داده‌های حساس سروکار دارند بسیار مهم است، زیرا به سازمان کمک می‌کند تا همیشه با استانداردها و مقررات امنیتی صنعت خود منطبق باقی بمانند.

۴. افزایش دسترس‌پذیری و بازیابی فاجعه (Disaster Recovery)

سرویس‌های BaaS قابلیت‌هایی مانند افزونگی داده‌ها، توزیع جغرافیایی و Failover خودکار را در اختیار شما قرار می‌دهند. این امکانات تضمین می‌کنند که داده‌های بکاپ‌گیری شده همیشه در دسترس باشند و در شرایط بحرانی مثل خرابی سخت‌افزار، قطعی دیتاسنتر یا بلایای طبیعی به سرعت قابل بازیابی باشند.

DBaaS چیست؟ درک مفهوم دیتابیس به عنوان یک سرویس را در مقاله زیر می‌توانید مطالعه کنید.
DBaaS چیست؟ 

بکاپ به عنوان سرویس چطور کار می کند؟

در مدل BaaS، شما تمام زحمت و پیچیدگی فرایند بکاپ‌گیری و بازیابی را به زیرساخت ابری و تخصص ارائه دهنده سرویس می‌سپارید. یک گردش کار استاندارد در BaaS معمولا شامل مراحل زیر است:

۱. پشتیبان‌گیری از داده‌ها (Data Backup)

فرآیند BaaS با برقراری یک کانال ارتباطی امن میان سیستم‌های مشتری و پلتفرم BaaS آغاز می‌شود. سپس داده‌های مشتری طبق برنامه، به زیرساخت ذخیره‌سازی ابریِ ارائه‌دهنده منتقل می‌شوند. سرویس‌های BaaS معمولاً از متدهای زیر برای بکاپ‌گیری پشتیبانی می‌کنند:

حالت بکاپ (Backup Mode)	توضیحات
کامل (Full)	• یک کپی کامل از تمام داده‌ها، شامل فایل‌ها، دیتابیس‌ها و تنظیمات سیستم (Configurations). • این روش تضمین می‌کند که در صورت وقوع فاجعه یا از دست رفتن اطلاعات، کل مجموعه داده‌ها به‌صورت یکجا قابل بازیابی باشد.
تفاضلی (Differential)	• در این روش، فقط داده‌هایی ذخیره می‌شوند که نسبت به آخرین بکاپ کامل (Full Backup) تغییر کرده‌اند. • این کار باعث می‌شود نسبت به روش “بکاپ کامل”، فضای ذخیره‌سازی و پهنای باند کمتری مصرف شود.
افزایشی (Incremental)	• فقط داده‌هایی ذخیره می‌شوند که نسبت به آخرین بکاپ گرفته‌شده (چه کامل، چه تفاضلی و چه افزایشی) تغییر کرده باشند. • این “بهینه‌ترین” روش از نظر مصرف فضا و سرعت انتقال است، اما فرآیند بازیابی (Restore) آن ممکن است کمی پیچیده‌تر باشد.

۲. ذخیره‌سازی و مدیریت داده‌ها

ارائه‌دهنده سرویس، نسخه‌های پشتیبان را در محیط ذخیره‌سازی ابری امن نگهداری می‌کند. پس از ذخیره‌سازی، داده‌ها وارد چرخه‌ی مدیریت می‌شوند که شامل زمان‌بندی خودکار (Scheduling)، مانیتورینگ مداوم و بهینه‌سازی فضای ذخیره‌سازی است.

۳. بازیابی داده‌ها (Restoration)

هر زمان که مشتری نیاز به بازگردانی اطلاعات داشته باشد، می‌تواند از طریق پنل پلتفرم BaaS درخواست بازیابی را ثبت کند. در این مرحله، ارائه‌ دهنده سرویس نسخه بکاپ مورد نظر را از فضای ابری فراخوانی کرده و به‌صورت امن به سرورها یا سیستم‌های مشتری بازمی‌گرداند.

نحوه نصب و استفاده از PostgreSQL در سرور مجازی اوبونتو 22.04
نصب و استفاده از PostgreSQL در سرور مجازی اوبونتو

انواع BaaS

با بررسی مدل‌های متنوع BaaS، روشی را می‌توانید انتخاب کنید که بیشترین هماهنگی را با نیازمندی‌هایتان در زمینه بکاپ و بازیابی اطلاعات داشته باشد.

۱. BaaS هیبریدی (Hybrid BaaS)

مدل هیبریدی BaaS ترکیبی از زیرساخت‌های بکاپ‌گیری در محل و فضای ذخیره‌سازی ابری است. در این نوع معماری، داده‌ها ابتدا روی سخت‌افزارهای محلی مثل ذخیره‌سازی تحت شبکه (NAS) یا تجهیزات اختصاصی بکاپ ذخیره شده و سپس به‌صورت خودکار در فضای ابری تکثیر می‌شوند.

این روش به کسب‌وکارها امکان می‌دهد تا بدون کنار گذاشتن تجهیزات فعلی خود، همزمان از مقیاس‌پذیری و پایداری سرویس‌های ابری نیز استفاده کنند.

مثال کاربردی:

یک پلتفرم فروشگاه اینترنتی را در نظر بگیرید که روزانه تراکنش‌های بسیار زیادی دارد. این پلتفرم با استفاده از راهکار Hybrid BaaS، سفارش‌های اخیر و اطلاعات پرداخت را برای دسترسی سریع‌تر، روی سرورهای محلی نگه می‌دارد. هم‌زمان، داده‌های قدیمی‌تر (مثل سوابق فروش تاریخی) برای آرشیو طولانی‌مدت و آمادگی برای بازیابی فاجعه (Disaster Recovery) به فضای ابری منتقل می‌شوند.

این ترکیب برنده، سرعت و پرفورمنس ذخیره‌سازی محلی را با مقیاس‌پذیری و صرفه اقتصادیِ کلاود پیوند می‌زند؛ نتیجه کار، بازیابی سریع برای داده‌های جاری و امنیت پایدار برای داده‌های آرشیوی است.

۲. BaaS مدیریت‌شده (Managed BaaS)

در این نوع از مدل BaaS، ارائه دهنده سرویس مسئولیت صفر تا صد فرایند بکاپ‌گیری و بازیابی را بر عهده می‌گیرد. این مسئولیت شامل انتخاب و مدیریت سخت‎‎‌افزار و نرم افزار بکاپ، استراتژی‌های حفاظت از داده و مدیریت بحران است.

مثال کاربردی:

در صنعت بهداشت و درمان، یک سامانه ابری پرونده الکترونیک سلامت را تصور کنید که باید داده‌های حساس بیماران را طبق قوانین سخت‌گیرانه‌ای نگهداری کند.

در اینجا، ارائه‌دهنده سرویس Managed BaaS وظیفه دارد از کل زیرساخت EHR نسخه پشتیبان تهیه کند. این سرویس شامل مدیریت خودکار، مانیتورینگ دائمی و نگهداری امن داده‌ها در یک مکان فیزیکی مجزا است تا تمامی الزامات قانونی و فنی رعایت شود.

نحوه استفاده از Fast API با دیتابیس رابطه ای در سرور مجازی اوبونتو Ubuntu را در مقاله زیر بخوانید.
استفاده از Fast API با دیتابیس رابطه ای

جمع بندی

سرویس BaaS سوپاپ اطمینان کسب‌وکار شما در برابر حوادث پیش‌بینی‌ نشده است. با برون‌سپاری فرآیند بکاپ به ابر، نه تنها هزینه‌های سنگین سخت‌افزاری را حذف می‌کنید، بلکه تیم فنی خود را از دغدغه‌های تکراری نگهداری آزاد می‌کنید.

در آخر باید بگوییم، با داشتن یک سرویس BaaS مطمئن، مهم نیست چه اتفاقی برای زیرساخت بیفتد، شما همیشه آماده‌اید تا با کمترین Downtime ممکن، دوباره به مدار بازگردید.