نصب پایتون روی ویندوز (Installing Python on Windows)

زبان‌ برنامه‌نویسی پایتون یکی از محبوب‎ترین انتخاب‌ها برای توسعه‌دهندگان تازه‌کار و حرفه‌ای به شمار می‌آید. دلیل این محبوبیت، انعطاف پذیری و قابلیت‌های چند منظوره آن است که برای حوزه‌هایی مانند اسکریپت‌نویسی، خودکارسازی فرآیندها، تحلیل داده، یادگیری ماشین و توسعه بک‌اند به ابزاری بسیار قدرتمند تبدیل می‌کند. به طور ساده، پایتون می‌تواند دستیار شما در پروژه‌های متعدد باشد.

در این آموزش از لیارا، چند روش کاربردی و مطمئن برای نصب پایتون بر روی ویندوز 10 را بررسی خواهیم کرد. علاوه بر آن به شما در تایید صحت نصب، اجرای اولین اسکریپت و راه‌اندازی یک محیط مجازی اختصاصی همراهی خواهیم کرد تا بتوانید پروژه‌هایتان را به بهترین نحوه ممکن مدیریت کنید.

همین الان، بدون هیچ‌گونه پیچیدگی، هاست Python خود را در کمتر از ۳۰ ثانیه راه‌اندازی کنید.
✅ استقرار سریع و آسان ✅ پشتیبانی از فریم‌ورک‌های مختلف ✅ عملکرد پایدار
خرید هاست Python

آنچه در ادامه خواهید خواند:

• پیش‌نیازها
• روش اول: استفاده از نصب‌کننده رسمی پایتون
• روش دوم: استفاده از Microsoft Store
• روش سوم: استفاده از مدیران بسته ویندوز
• روش چهارم: استفاده از Anaconda یا Miniconda
• اجرای اولین اسکریپت پایتون
• راه‌اندازی محیط مجازی (Virtual Environment)
• خطاهای رایج و راه‌حل‌ها (Common Mistakes and Fixes)
• جمع بندی

پیش‌نیازها

برای انجام نصب، نیاز به یک کامپیوتر با ویندوز 10، دسترسی مدیریت سیستم (Admin) و اتصال به اینترنت دارید.

روش اول: استفاده از نصب‌کننده رسمی پایتون

این روش، رایج‌ترین و انعطاف‌پذیرترین روش نصب پایتون است و کنترل کامل بر فرآیند نصب، از جمله ویژگی‌های اختیاری و تنظیم متغیر PATH را به شما می‌دهد.

گام اول: دانلود نصب کننده پایتون

1. به صفحه رسمی دانلود پایتون برای ویندوز مراجعه کنید.
2. یک نسخه پایدار از Python 3 را پیدا کنید. این آموزش با نسخه 3.10.10 تست شده است.

یک نسخه پایدار از لینک مناسب برای سیستم خود را انتخاب کنید تا فایل اجرایی دانلود شود:

• Windows installer (64-bit)
• Windows installer (32-bit)

گام دوم: اجرای فایل نصب‌کننده (Executable Installer)

پس از دانلود نصب‌کننده، روی فایل با پسوند .exe دوبار کلیک کنید، برای مثال python-3.10.10-amd64.exe، تا نصب‌کننده پایتون اجرا شود.

گزینه‌های مهم هنگام نصب:

• Install launcher for all users: این گزینه را فعال کنید تا همه کاربران سیستم بتوانند از برنامه راه‌انداز پایتون (Python Launcher) استفاده کنند.
• Add python.exe to PATH: این گزینه را انتخاب کنید تا بتوانید پایتون را از هر ترمینال یا خط فرمانی اجرا کنید و دسترسی به آن از مسیرهای مختلف سیستم فراهم شود.

این دو گزینه نقش کلیدی در اطمینان از دسترسی آسان و مدیریت صحیح نصب پایتون دارند.

برای نصب سایر ویژگی‌های اختیاری، روی Customize installation کلیک کنید و به گام بعدی بروید.

گام سوم: سفارشی‌سازی نصب (اختیاری)

در پنجره Optional Features ابزارها و منابع رایج پایتون فهرست شده‌اند و می‌توانید همه آن‌ها را نصب کنید، حتی اگر قصد استفاده از برخی را نداشته باشید

• Documentation (مستندات): توصیه می‌شود؛ برای دسترسی آفلاین به مستندات رسمی پایتون کاربرد دارد.
• pip: توصیه می‌شود؛ این ابزار برای نصب بسته‌های دیگر پایتون از مخزن رسمی PyPI ضروری است.
• tcl/tk و IDLE: توصیه می‌شود در صورتی که قصد دارید از محیط توسعه و یادگیری یکپارچه (IDLE) خود پایتون استفاده کنید.
• Python test suite (مجموعه آزمایش پایتون): برای تست و یادگیری ویژگی‌های اصلی پایتون مفید است.
• py launcher و نصب برای همه کاربران: توصیه می‌شود تا مدیریت چند نسخه پایتون روی سیستم آسان‌تر شود.

گزینه‌هایی که متناسب با نیاز شما هستند را انتخاب کنید:

• Install for all users (نصب برای همه کاربران): توصیه می‌شود اگر چند نفر از این کامپیوتر استفاده می‌کنند.
• Associate files with Python (ارتباط فایل‌ها با پایتون): توصیه می‌شود. این گزینه تمامی انواع فایل‌های پایتون را با لانچر یا ویرایشگر مرتبط می‌کند.
• Create shortcuts for installed applications (ایجاد میانبر برای برنامه‌های نصب‌شده): توصیه می‌شود تا میانبرهای برنامه‌های پایتون ایجاد شود.
• Add Python to environment variables (افزودن پایتون به متغیرهای محیطی): اگر این گزینه در صفحه اول انتخاب شده باشد، به‌طور پیش‌فرض فعال است.
• Precompile standard library (کامپایل پیش‌ساخته کتابخانه استاندارد): می‌تواند سرعت راه‌اندازی برخی برنامه‌ها را افزایش دهد اما ممکن است فرآیند نصب را کمی کندتر کند.
• Download debugging symbols و Download debug binaries (دانلود نمادهای دیباگ و باینری‌های دیباگ): تنها در صورتی لازم است که قصد توسعه افزونه‌های C یا C++ برای پایتون را داشته باشید.

محل نصب پایتون را یادداشت کنید تا در صورت نیاز بتوانید بعداً به آن مراجعه کنید.

روی Install کلیک کنید تا نصب آغاز شود. پس از اتمام، پیام Setup was successful نمایش داده خواهد شد.

گام چهارم: افزودن پایتون به متغیرهای محیطی (اختیاری)

اگر در زمان نصب گزینه Add Python to environment variables را انتخاب کرده‌اید، می‌توانید این بخش را انجام ندهید و نادیده بگیرید. در صورتی که می‌خواهید از طریق خط فرمان به پایتون دسترسی داشته باشید و آن را به متغیرهایی را به صورت محیطی اضافه نکرده‌اید، همچنان می‌توانید این کار را به صورت دستی انجام دهید.

قبل از شروع، محل نصب پایتون روی سیستم خود را پیدا کنید. مسیرهای زیر نمونه‌ای از مسیرهای پیش فرض هستند:

• C:\Program Files\Python310 : اگر گزینه Install for all users را انتخاب کرده باشید، این مسیر به‌صورت سراسری (system-wide) خواهد بود.
• C:\Users\Sammy\AppData\Local\Programs\Python\Python310 : اگر گزینه Install for all users انتخاب نشده باشد، مسیر در پوشه کاربری ویندوز قرار خواهد داشت.

توجه داشته باشید که نام پوشه بسته به نسخه پایتون متفاوت خواهد بود، اما همچنان با Python شروع می‌شود.

به Start بروید و عبارت advanced system settings را جستجو کنید.

روی View advanced system settings کلیک کنید.

در پنجره System Properties، به تب Advanced بروید و سپس روی Environment Variables کلیک کنید.

با توجه به نوع نصب:

• اگر گزینه Install for all users را انتخاب کرده‌اید، از لیست System Variables، متغیر Path را انتخاب کرده و روی Edit کلیک کنید.
• اگر گزینه Install for all users انتخاب نشده است، از لیست User Variables، متغیر Path را انتخاب کرده و روی Edit کلیک کنید.

روی New کلیک کرده و مسیر پوشه پایتون را وارد کنید، سپس تا بسته شدن همه پنجره‌ها روی OK کلیک کنید.

گام پنجم: تایید نصب پایتون

برای اطمینان از موفقیت‌آمیز بودن نصب پایتون، می‌توانید از طریق خط فرمان یا برنامه IDLE (اگر آن را نصب کرده‌اید) اقدام کنید.

به Start بروید و عبارت cmd را جستجو کنید، سپس Command Prompt را باز کنید.

دستور زیر را در خط فرمان وارد کنید:

python --version

نمونه خروجی:

Python 3.10.10

همچنین می‌توانید نصب را با باز کردن برنامه IDLE بررسی کنید. به Start بروید، عبارت python را جستجو کنید و روی برنامه IDLE کلیک کنید، برای مثال: IDLE (Python 3.10 64-bit).

روش دوم: استفاده از Microsoft Store

این روش برای کاربران تازه‌کار ویندوز ۱۰ و ۱۱ ایده‌آل است و نصب پایتون را با یک کلیک ساده و به‌همراه بروزرسانی خودکار امکان‌پذیر می‌کند.

نسخه ارائه‌شده در Microsoft Store یک نسخه sandboxed از پایتون است، به این معنا که دسترسی کامل به فایل‌سیستم محدود شده است. با این حال، این روش برای اجرای اسکریپت‌ها و یادگیری زبان گزینه‌ای راحت و مناسب است.

۱. برنامه Microsoft Store را باز کنید.
2. در نوار جستجو عبارت Python را وارد کنید. چندین نسخه را مشاهده خواهید کرد. جدیدترین نسخه پایدار منتشرشده توسط Python Software Foundation را انتخاب کنید.
3. روی دکمه Install یا Get کلیک کنید.

Microsoft Store نصب و پیکربندی PATH را به‌صورت خودکار انجام می‌دهد. پس از نصب، می‌توانید Command Prompt را باز کرده و با دستور python مفسر پایتون را اجرا کنید.

روش سوم: استفاده از مدیران بسته ویندوز

مدیران بسته فرآیند نصب، بروزرسانی و مدیریت نرم‌افزارها را خودکار می‌کنند و گزینه‌ای محبوب برای توسعه‌دهندگانی هستند که ترجیح می‌دهند از خط فرمان کار کنند.

winget (Windows Package Manager)

• winget مدیر بسته رسمی ویندوز است و در نسخه‌های مدرن ویندوز ۱۰ و ۱۱ موجود است.
• PowerShell یا Command Prompt را باز کنید.
• دستور زیر را برای مشاهده بسته‌های پایتون موجود اجرا کنید:

winget search –id Python.Python

• برای نصب آخرین نسخه پایتون ۳، دستور زیر را اجرا کنید:

winget install Python.Python.3 –scope machine

• پارامتر –scope machine پایتون را برای تمام کاربران نصب می‌کند. اگر می‌خواهید فقط برای کاربر جاری نصب شود، این پارامتر را حذف کنید.

Chocolatey

• Chocolatey یک مدیر بسته محبوب شخص ثالث برای ویندوز است.
• ابتدا دستورالعمل نصب را در وب‌سایت Chocolatey دنبال کنید.
• PowerShell یا Command Prompt را با دسترسی ادمین باز کنید.
• دستور زیر را اجرا کنید:

choco install python

Scoop

• Scoop یک نصب‌کننده خط فرمان دیگر برای ویندوز است که تمرکز آن روی برنامه‌های پرتابل است.
• دستورالعمل نصب Scoop را در وب‌سایت آن دنبال کنید.
• PowerShell را باز کرده و دستور زیر را اجرا کنید:

scoop install python

روش چهارم: استفاده از Anaconda یا Miniconda

• Anaconda یک توزیع پایتون و R است که به‌صورت تخصصی برای داده‌کاوی، یادگیری ماشین و محاسبات علمی طراحی شده است. این توزیع شامل پایتون، مدیر بسته conda و صدها کتابخانه علمی از پیش نصب‌شده مانند NumPy، pandas و Matplotlib است.
• Miniconda نسخه کوچک‌تر آن است که تنها شامل پایتون، conda و چند وابستگی ضروری می‌باشد.

این روش برای کاربرانی که قصد دارند روی پروژه‌های مرتبط با داده‌کاوی کار کنند، بهترین گزینه است.

1. به وب‌سایت Anaconda Distribution یا Miniconda بروید.
2. نصب‌کننده مخصوص ویندوز را دانلود کنید.
3. فایل .exe را اجرا کرده و دستورالعمل‌های روی صفحه را دنبال کنید.

نکته: مستندات Anaconda توصیه می‌کنند که این توزیع را به PATH اضافه نکنید، زیرا ممکن است با نصب‌های دیگر پایتون تداخل ایجاد کند.

پس از نصب، می‌توانید Anaconda Prompt را از منوی استارت باز کنید و از پایتون و مدیر بسته conda استفاده کنید.

کدام روش را باید انتخاب کنید؟

بهترین روش نصب پایتون به اهداف و نیازهای شما بستگی دارد. جدول زیر خلاصه‌ای از هر رویکرد را ارائه می‌دهد.

روش	مناسب برای	ویژگی‌های کلیدی
نصب‌کننده رسمی (Official Installer)	اکثر کاربران، مبتدیان، توسعه عمومی	کنترل کامل روی نصب، شامل pip و IDLE، پشتیبانی رسمی
Microsoft Store	مبتدیان، اسکریپت‌نویسی ساده	نصب آسان، به‌روزرسانی خودکار، محیط ایزوله (sandboxed)
مدیران بسته (Package Managers)	توسعه‌دهندگان، مدیران سیستم	خودکارسازی از طریق خط فرمان، مدیریت و اسکریپت‌پذیری آسان
Anaconda / Miniconda	علم داده، یادگیری ماشین، محاسبات علمی	شامل کتابخانه‌های ازپیش‌نصب‌شده متعدد، مدیر محیط conda
WSL	توسعه وب، DevOps، کاربران لینوکس	محیط کامل لینوکس، دسترسی به ابزارها و گردش‌کارهای لینوکسی

اجرای اولین اسکریپت پایتون

اکنون که پایتون نصب شده است، می‌توانید اولین خطوط کد خود را اجرا کنید. دو روش اصلی برای این کار وجود دارد: استفاده از مفسر تعاملی برای اجرای دستورات کوتاه، یا اجرای یک فایل اسکریپشت برای برنامه‌های طولانی‌تر.

1. استفاده از مفسر تعاملی (Interactive Interpreter)

مفسر تعاملی ابزاری مبتی بر خط فرمان است که به شما اجازه می‌دهد کد پایتون را به صورت خط به خط اجرا کنید. این روش برای آزمایش سریع قطعه کدهای کوچک بسیار مناسب است.

1. Command Prompt را باز کنید.
2. عبارت python را تایپ کرده و Enter را فشار دهید. اعلان شما به >>> تغییر می‌کند که نشان دهنده ورود به مفسر پایتون است.
3. کد زیر را تایپ کرده و Enter را بزنید:

print("Hello, World!")

مفسر بلافصاله کد را اجرا خواهد کرد و نتیجه را نمایش می‌دهد.

>>> print("Hello, World!")
Hello, World!
>>>

برای خروج از مفسر، می‌توانید exit() را تایپ کرده و Enter را بزنید، یا کلیدهای Ctrl+Z و سپس Enter را فشار دهید.

2. ایجاد و اجرای یک فایل .py

برای هر برنامه‌ای که بیش از چند خط کد دارد، بهتر است کد را در یک فایل ذخیره کنید. فایل‌های کد پایتون از پسوند ‎.py‎ استفاده می‌کنند.

1. یک پوشه برای پروژه خود ایجاد کنید. برای مثال پوشه‌ای با نام my_project روی Desktop بسازید.

2. یک ویرایشگر متن مانند VS Code یا Cursor را باز کنید.

3. کد پایتون خود را بنویسید. خط زیر را در ویرایشگر خود وارد کنید:

print("Hello, World!")

4. فایل را با نام hello.py ذخیره کنید.

5. Command Prompet را باز کرده و به پوشه پروژه بروید:

cd Desktop\my_project

6. اکنون با تایپ دستور زیر اسکریپت را اجرا کنید:

python hello.py

خروجی مستقیما در ترمینال نمایش داده می‌شود.

C:\Users\YourUsername\Desktop\my_project>python hello.py
Hello, World!

به این ترتیب، شما با موفقیت اولین برنامه خود را نوشته و اجرا کرده‌اید.

راه‌اندازی محیط مجازی (Virtual Environment)

با شروع کار روی پروژه‌های مختلف پایتون، به‌سرعت متوجه خواهید شد که هر پروژه ممکن است به نسخه‌های متفاوتی از بسته‌های شخص ثالث نیاز داشته باشد. محیط مجازی یک دایرکتوری ایزوله و مستقل است که یک مفسر مشخص از پایتون و مجموعه‌ای جداگانه از بسته‌های نصب‌شده را در خود نگه می‌دارد و به‌طور کامل از نصب سراسری (global) پایتون جداست.

استفاده از محیط‌های مجازی به‌عنوان یک بهترین رویه (Best Practice) شناخته می‌شود، زیرا از تداخل وابستگی‌ها جلوگیری می‌کند و باعث می‌شود پروژه‌ها ساختارمندتر، قابل نگهداری‌تر و قابل بازتولید باشند.

1. مرحله ایجاد محیط مجازی

پایتون به‌صورت پیش‌فرض ماژولی داخلی با نام venv برای ایجاد محیط‌های مجازی در اختیار قرار می‌دهد.

ابتدا Command Prompt را باز کرده و به پوشه پروژه‌ای که پیش‌تر ایجاد کرده‌اید (برای مثال my_project) بروید:

cd Desktop\my_project

سپس دستور زیر را برای ایجاد محیط مجازی اجرا کنید. در این مثال، نام محیط را venv قرار داده‌ایم که یک نام‌گذاری متداول است:

python -m venv venv

این دستور یک پوشه جدید با نام venv در داخل دایرکتوری پروژه ایجاد می‌کند. این پوشه شامل یک نسخه جداگانه از مفسر پایتون و فضایی اختصاصی برای نصب بسته‌ها است.

2. فعال‌سازی محیط مجازی

ایجاد محیط مجازی به‌تنهایی کافی نیست؛ برای استفاده از آن باید محیط را فعال (Activate) کنید.

در همان پنجره Command Prompt، اسکریپت فعال‌سازی را اجرا کنید:

venv\Scripts\activate

پس از اجرای این دستور، ظاهر خط فرمان تغییر کرده و نام محیط فعال در داخل پرانتز نمایش داده می‌شود:

(venv) C:\Users\YourUsername\Desktop\my_project>

این تغییر نشان می‌دهد که محیط مجازی فعال شده است. از این لحظه به بعد، هر بسته پایتونی که نصب می‌کنید، در پوشه venv قرار می‌گیرد و به نصب سراسری پایتون شما اضافه نخواهد شد.

3. نصب بسته‌ها

پس از فعال‌سازی محیط مجازی، می‌توانید از ابزار pip (مدیر بسته پایتون) برای نصب کتابخانه‌ها استفاده کنید. به‌عنوان نمونه، کتابخانه پرکاربرد requests را نصب می‌کنیم:

pip install requests

در این حالت، pip کتابخانه requests و تمام وابستگی‌های آن را فقط در محیط مجازی venv دانلود و نصب می‌کند. برای مشاهده فهرست بسته‌های نصب‌شده، می‌توانید از دستور زیر استفاده کنید:

pip list

4. غیرفعال‌سازی محیط مجازی

پس از اتمام کار روی پروژه، می‌توانید محیط مجازی را غیرفعال کنید.

برای این کار کافی است دستور زیر را وارد کنید:

deactivate

با اجرای این دستور، پیشوند (venv) از خط فرمان حذف می‌شود و شما به محیط سراسری پایتون سیستم بازمی‌گردید.

خطاهای رایج و راه‌حل‌ها (Common Mistakes and Fixes)

شناخت و حل خطاهای رایج در Common Mistakes and Fixes می‌تواند هم به حرفه‌ای بودن شما کمک کند و هم شرایط شما را راحت‌تر بسازد.

1. انتخاب نکردن گزینه «Add Python to PATH»

یکی از رایج‌ترین اشتباهات در زمان نصب پایتون، فعال نکردن گزینه Add Python to PATH است. این گزینه به نصب‌کننده اجازه می‌دهد متغیر محیطی PATH در ویندوز را ویرایش کند تا بتوان پایتون را از هر دایرکتوری در خط فرمان اجرا کرد.

اشتباه:

در فرایند نصب، کاربر گزینه Add Python to PATH را انتخاب نمی‌کند.

نشانه (Symptom):

پس از باز کردن Command Prompt یا PowerShell و وارد کردن دستور python یا pip، پیغام خطایی نمایش داده می‌شود که نشان می‌دهد این دستور به‌عنوان یک cmdlet، تابع، فایل اسکریپت یا برنامه اجرایی شناخته نمی‌شود.

راه‌حل (Fix):

برای رفع این مشکل دو روش وجود دارد:

گزینه اول: نصب مجدد پایتون

ساده‌ترین راه این است که نصب‌کننده پایتون را دوباره اجرا کنید و این‌بار در صفحه اول نصب، گزینه Add Python to PATH را فعال کنید.

گزینه دوم: افزودن دستی پایتون به PATH

اگر تمایلی به نصب مجدد ندارید، می‌توانید مسیرهای لازم را به‌صورت دستی به متغیرهای محیطی اضافه کنید.

1. پوشه نصب پایتون را پیدا کنید. مسیر پیش‌فرض معمولاً به شکل زیر است:C:\Users\<YourUsername>\AppData\Local\Programs\Python\Python312
2. مسیر فایل اجرایی پایتون و پوشه Scripts داخل آن را کپی کنید. هر دو مورد موردنیاز هستند:C:\Users\<YourUsername>\AppData\Local\Programs\Python\Python312\ C:\Users\<YourUsername>\AppData\Local\Programs\Python\Python312\Scripts\
3. در منوی Start عبارت Edit the system environment variables را جست‌وجو کرده و آن را باز کنید.
4. در پنجره System Properties روی Environment Variables کلیک کنید. سپس در بخش User variables، متغیر Path را انتخاب کرده و روی Edit بزنید.
5. روی New کلیک کرده و مسیر اول را وارد کنید. سپس دوباره روی New کلیک کرده و مسیر پوشه Scripts را اضافه کنید. در پایان روی OK کلیک کنید.

ممکن است لازم باشد ترمینال خود را مجدداً باز کنید تا تغییرات اعمال شوند.

2. نصب چند نسخه پایتون بدون مدیریت آن‌ها

کاربران ویندوز معمولاً برای پروژه‌های مختلف، چند نسخه از پایتون (مانند 3.8، 3.10 یا 3.12) را نصب می‌کنند. بدون یک روش مشخص برای مدیریت این نسخه‌ها، این موضوع می‌تواند باعث سردرگمی شود.

اشتباه:

چند نسخه از پایتون بدون استفاده از ابزار یا استراتژی مدیریت نسخه نصب می‌شوند.

نشانه:

دستور python نسخه‌ای غیرمنتظره را اجرا می‌کند. برای مثال، اسکریپتی که به Python 3.10 نیاز دارد، اجرا نمی‌شود زیرا سیستم به‌طور پیش‌فرض از Python 3.12 استفاده می‌کند.

راه‌حل:

نصب‌کننده رسمی پایتون برای ویندوز شامل ابزاری به نام Python Launcher (py) است که ابزار استاندارد مدیریت چند نسخه پایتون محسوب می‌شود.

برای اجرای اسکریپت با نسخه مشخص، از دستور py همراه با شماره نسخه استفاده کنید:

py -3.10 your_script.py
py -3.12 your_script.py

همچنین می‌توانید با ایجاد فایل پیکربندی py.ini در مسیر
C:\Users\<YourUsername>\
نسخه پیش‌فرض را تعیین کنید. برای مدیریت پیشرفته‌تر نسخه‌ها، ابزارهایی مانند conda یا pyenv-win پیشنهاد می‌شوند.

3. اشتباه گرفتن دستور python با python3

بسیاری از آموزش‌های آنلاین برای لینوکس یا macOS نوشته شده‌اند، جایی که اجرای پایتون ۳ معمولا با دستور python3 انجام می‌شود. در ویندوز این موضوع معمولاً صدق نمی‌کند.

اشتباه:

کاربری که به سیستم‌های شبه‌یونیکس عادت دارد، دستور python3 را در ویندوز اجرا می‌کند.

نشانه:

ترمینال پیغام «command not recognized» نمایش می‌دهد.

راه‌حل:

در ویندوز، دستور صحیح معمولاً python است. می‌توانید نسخه پایتون را با دستور زیر بررسی کنید:

python --version

در صورت نصب چند نسخه، استفاده از Python Launcher (py) مطمئن‌ترین روش اجرای پایتون است. در صورت نیاز، می‌توانید یک alias به نام python3 در پروفایل PowerShell خود ایجاد کنید.

4. ترکیب نسخه‌های 32 بیتی و 64 بیتی

بیشتر سیستم‌های امروزی از ویندوز 64 بیتی استفاده می‌کنند. نصب نسخه 32 بیتی پایتون روی این سیستم‌ها می‌تواند باعث محدودیت کارایی و مشکلات سازگاری شود.

اشتباه:

نصب نسخه 32 بیتی پایتون روی سیستم‌عامل 64 بیتی.

نشانه:

بروز خطاهای MemoryError یا مشکلات مربوط به کتابخانه‌های محاسباتی سنگین مانند NumPy، pandas یا TensorFlow، زیرا این نسخه‌ها به بیش از ۴ گیگابایت رم دسترسی ندارند.

راه‌حل:

مگر در موارد خاص، همیشه نسخه ۶۴ بیتی پایتون را از وب‌سایت رسمی python.org دانلود و نصب کنید.

5. نصب نشدن pip

ابزار pip مدیر بسته پایتون است و به‌طور پیش‌فرض در نسخه‌های جدید پایتون وجود دارد، اما در برخی نصب‌های سفارشی ممکن است حذف شود.

اشتباه:

انجام نصب سفارشی بدون فعال کردن مؤلفه pip.

نشانه:

اجرای دستور pip install <package_name> با خطای «command not recognized» مواجه می‌شود.

راه‌حل:

می‌توانید pip را با استفاده از ماژول داخلی ensurepip نصب کنید:

python -m ensurepip --upgrade
python -m pip install --upgrade pip

6. اجرای ناخواسته پایتون از Microsoft Store

ویندوز در صورتی که پایتون نصب نباشد، با وارد کردن دستور python کاربر را به Microsoft Store هدایت می‌کند.

اشتباه:

نصب پایتون از Microsoft Store به‌جای وب‌سایت رسمی python.org.

نشانه:

نسخه نصب‌شده به‌صورت sandbox اجرا می‌شود و ممکن است در دسترسی به فایل‌ها، محیط‌های مجازی و تنظیمات نصب محدودیت ایجاد کند.

راه‌حل:

نسخه نصب‌شده از Microsoft Store را حذف کرده و پایتون را از python.org با نصب‌کننده رسمی نصب کنید.

7. مشکلات دسترسی (Permission Issues)

نصب پایتون در مسیرهای محافظت‌شده مانند C:\Program Files می‌تواند باعث خطاهای دسترسی شود.

اشتباه:

نصب پایتون برای همه کاربران بدون دسترسی administrator یا نصب در پوشه‌های محدود.

نشانه:

دستور pip install با خطای PermissionError مواجه می‌شود.

راه‌حل:

• گزینه اول: نصب پایتون فقط برای کاربر فعلی (مسیر AppData).
• گزینه دوم: نصب بسته‌ها در فضای کاربر با استفاده از فلگ --user:

pip install --user package_name

8. بررسی نکردن صحت نصب

پس از نصب، بررسی صحت عملکرد پایتون یک مرحله ضروری است.

اشتباه:

فرض موفق بودن نصب بدون انجام بررسی.

نشانه:

مشکلات در زمان اجرای اسکریپت یا نصب بسته‌ها مشخص می‌شود.

راه‌حل:

پس از نصب، دستورات زیر را اجرا کنید:

python --version
pip --version
py --list

9. استفاده از فاصله (Space) در مسیر نصب

برخی ابزارهای قدیمی با مسیرهایی که شامل فاصله هستند مشکل دارند.

اشتباه:

انتخاب مسیر نصب سفارشی شامل فاصله، مانند C:\Program Files.

نشانه:

خطاهای نامفهوم مرتبط با مسیر فایل.

راه‌حل:

استفاده از مسیر پیش‌فرض نصب یا مسیرهایی بدون فاصله، مانند:

C:\Python312

10. استفاده نکردن از محیط‌های مجازی

یکی از اشتباهات رایج مبتدیان، نصب تمام بسته‌ها به‌صورت سراسری است.

اشتباه:

نصب همه بسته‌ها با pip install در محیط global.

نشانه:

تداخل وابستگی‌ها بین پروژه‌ها (Dependency Hell).

راه‌حل:

همیشه از محیط‌های مجازی استفاده کنید:

python -m venv venv
.\venv\Scripts\activate

پس از فعال‌سازی، تمام بسته‌ها فقط در همان محیط نصب خواهند شد.

جمع بندی

در این مقاله، چندین روش مختلف برای نصب پایتون روی سیستم‌عامل ویندوز ۱۰ را بررسی کردیم. شما با نحوه نصب پایتون از طریق نصب‌کننده رسمی، فروشگاه Microsoft Store، مدیران بسته‌ای مانند Chocolatey و همچنین زیرسیستم ویندوز برای لینوکس (WSL) آشنا شدید. علاوه بر این، یاد گرفتید چگونه صحت نصب پایتون را بررسی کنید و چگونه با ایجاد یک محیط مجازی، وابستگی‌های هر پروژه را به‌صورت جداگانه و سازمان‌یافته مدیریت کنید.

پس از نصب موفق پایتون روی سیستم خود، اکنون آماده هستید تا کار با این زبان برنامه‌نویسی را آغاز کنید. با آشنایی بیشتر با مفاهیم پایه، می‌توانید به سراغ آموزش‌های پیشرفته‌تر پایتون بروید و موضوعاتی مانند توسعه وب، تحلیل داده و خودکارسازی فرایندها را بررسی کنید. در ادامه نیز می‌توانید مقالات مرتبط زیر را درباره پایتون مطالعه کنید.