آنچه در این مقاله میخوانید
زیر ساخت ابری در مقابل زیر ساخت سنتی؛ راهنمای انتخاب مناسب
۲۷ اسفند ۱۴۰۳
انتخاب بین زیرساخت ابری و زیرساخت سنتی فقط به این بستگی ندارد که کدام مدل جدیدتر یا ارزانتر است. تفاوت اصلی این دو مدل در نحوه تامین منابع، مالکیت تجهیزات، هزینهها و میزان مسئولیتی است که تیم فنی برای مدیریت زیرساخت بر عهده میگیرد.
در زیرساخت سنتی، سازمان معمولا سرورها، فضای ذخیرهسازی و تجهیزات شبکه را خریداری و مدیریت میکند. در زیرساخت ابری، این منابع از یک ارائهدهنده دریافت میشوند و بسته به سرویس، بخشی از مدیریت زیرساخت نیز بر عهده ارائهدهنده قرار میگیرد.
در ادامه، زیرساخت ابری و سنتی را از نظر هزینه، مقیاسپذیری، امنیت، عملکرد، مدیریت و میزان کنترل مقایسه میکنیم و بررسی میکنیم هرکدام در چه شرایطی انتخاب مناسبتری هستند.
در ادامه، خواهید خواند:
- زیرساخت ابری چیست؟
- زیرساخت سنتی چیست؟
- تفاوت زیرساخت ابری و سنتی در یک نگاه
- تفاوت زیرساخت ابری و زیرساخت سنتی
- زیرساخت ترکیبی چیست؟
- چه زمانی زیرساخت ابری و چه زمانی زیرساخت سنتی انتخاب بهتری است؟
- سوالات متداول
- جمع بندی

زیرساخت ابری چیست؟
زیرساخت ابری به مجموعهای از منابع فناوری اطلاعات مانند توان پردازشی، فضای ذخیرهسازی و شبکه اشاره دارد که از طریق یک ارائهدهنده خدمات ابری در اختیار کاربران قرار میگیرند. در این مدل، کسبوکارها به جای خرید و نگهداری مستقیم سرورها و تجهیزات فیزیکی، میتوانند منابع موردنیاز خود را از زیرساخت ارائهدهنده دریافت کنند.
اجزای اصلی زیرساخت ابری
- ماشینهای مجازی (VM): سرورهای مجازی که منابع پردازشی مانند CPU و RAM در اختیار برنامهها و سرویسها قرار میدهند.
- فضای ذخیرهسازی ابری: برای ذخیره، بازیابی و مدیریت دادهها بدون وابستگی به دیسکهای محلی یک سرور.
- شبکه ابری: مجموعهای از منابع و سرویسهای شبکه که ارتباط میان سرورها، برنامهها و کاربران را برقرار میکنند.
یکی از ویژگیهای مهم زیرساخت ابری، امکان تغییر منابع متناسب با نیاز است. برای مثال، اگر یک برنامه به توان پردازشی بیشتری نیاز داشته باشد، میتوان ظرفیت آن را بدون خرید سرور فیزیکی جدید افزایش داد. در بسیاری از سرویسهای ابری نیز هزینه براساس منابع انتخابی، مدت استفاده یا میزان مصرف محاسبه میشود.
زیرساخت ابری معمولا از طریق مدلهایی مانند زیرساخت به عنوان سرویس (IaaS) در اختیار کاربران قرار میگیرد. برای آشنایی با تفاوت IaaS، PaaS، SaaS و سایر مدلها، میتوانید مقاله «سرویس ابری چیست؟» را مطالعه کنید.
با سرور مجازی ابری لیارا، بدون دردسر زیرساخت، خود را رشد دهید!
✅ پایدار ✅ پرسرعت ✅ اقتصادی
خرید سرور مجازی ابری
زیرساخت سنتی چیست؟
زیرساخت سنتی یا On-Premises به مدلی گفته میشود که در آن سازمان مالک تجهیزات اصلی فناوری اطلاعات مانند سرورها، فضای ذخیرهسازی و تجهیزات شبکه است و مدیریت آنها را بر عهده دارد. این تجهیزات معمولا در محل سازمان یا دیتاسنتر اختصاصی آن نگهداری میشوند.
راهاندازی این مدل معمولا به سرمایهگذاری اولیه برای خرید سختافزار، تجهیزات شبکه و فضای نگهداری نیاز دارد. همچنین، تیم فناوری اطلاعات سازمان مسئول نصب، پیکربندی، بهروزرسانی، نگهداری و رفع خرابی تجهیزات و نرمافزارها است.
یکی از مزایای زیرساخت سنتی، کنترل بیشتر سازمان بر سختافزار، شبکه و محل نگهداری دادهها است. این موضوع میتواند برای سازمانهایی که الزامات خاصی درباره محل داده، دسترسی داخلی یا استفاده از تجهیزات ویژه دارند، اهمیت داشته باشد. بااینحال، کنترل بیشتر به معنی امنیت بیشتر به صورت خودکار نیست و مسئولیت تامین امنیت، بهروزرسانی و پایداری زیرساخت نیز بر عهده خود سازمان خواهد بود.
تفاوت زیرساخت ابری و زیرساخت سنتی در یک نگاه
تفاوت اصلی زیرساخت ابری و سنتی در مالکیت تجهیزات، نحوه تامین منابع و مسئولیت مدیریت آنها است. در زیرساخت سنتی، سازمان معمولا مالک سرورها و تجهیزات شبکه است و مدیریت آنها را بر عهده دارد. در زیرساخت ابری، زیرساخت فیزیکی توسط ارائهدهنده خدمات ابری مدیریت میشود و سازمان منابع موردنیاز خود را به صورت سرویس دریافت میکند.
جدول زیر تفاوتهای اصلی این دو مدل را نشان میدهد:
| معیار | زیرساخت ابری | زیرساخت سنتی |
|---|---|---|
| مالکیت تجهیزات | تجهیزات متعلق به ارائهدهنده است | تجهیزات معمولا متعلق به سازمان است |
| هزینه اولیه | معمولا کمتر است و نیازی به خرید تجهیزات نیست | معمولا بیشتر است و شامل خرید سختافزار و تجهیزات میشود |
| مدل هزینه | براساس پلن، منابع یا میزان استفاده | خرید تجهیزات + هزینه نگهداری و ارتقا |
| افزایش ظرفیت | معمولا سریعتر و بدون خرید سختافزار جدید | به ظرفیت موجود یا خرید تجهیزات جدید وابسته است |
| کنترل سختافزار | محدود به امکانات ارائهدهنده | کنترل مستقیمتری روی سختافزار وجود دارد |
| نگهداری تجهیزات | بر عهده ارائهدهنده | بر عهده سازمان |
| مسئولیت امنیت | بین ارائهدهنده و مشتری تقسیم میشود | عمدتا بر عهده سازمان است |
| زمان راهاندازی | معمولا کوتاهتر | معمولا به زمان خرید، نصب و پیکربندی نیاز دارد |
| دسترسی | از طریق شبکه و بسته به نوع سرویس | معمولا از شبکه داخلی یا دسترسی راه دور |
| سفارشیسازی | محدود به قابلیتهای سرویس | امکان سفارشیسازی سختافزار و شبکه بیشتر است |
هیچکدام از این دو مدل در همه شرایط بهتر نیستند. انتخاب مناسب به الگوی مصرف منابع، بودجه، نیاز به کنترل سختافزار، الزامات امنیتی و سرعت موردنیاز برای توسعه زیرساخت بستگی دارد.
تفاوت زیرساخت ابری و زیرساخت سنتی
انتخاب بین زیرساخت سنتی (فیزیکی) و زیرساخت ابری به عوامل مختلفی از جمله اهداف استراتژیک کسب و کار، محدودیتهای بودجهای و نیازهای عملیاتی بستگی دارد. در ادامه تفاوت های کلیدی این دو مدل بررسی شدهاند.
۱. تفاوت در هزینه ها
زیرساخت سنتی معمولا به سرمایهگذاری اولیه بیشتری نیاز دارد. سازمان باید برای خرید سرور، تجهیزات ذخیرهسازی و شبکه هزینه کند و هزینههایی مانند فضای دیتاسنتر، برق، نگهداری، تعمیر و ارتقای سختافزار را نیز در طول زمان در نظر بگیرد.
در زیرساخت ابری، خرید تجهیزات فیزیکی بر عهده ارائهدهنده است و کسبوکار منابع موردنیاز خود را براساس پلن، ظرفیت انتخابی یا میزان استفاده دریافت میکند. به همین دلیل، هزینه اولیه راهاندازی معمولا کمتر است و میتوان منابع را بدون خرید سختافزار جدید افزایش یا کاهش داد.
بااینحال، زیرساخت ابری همیشه در بلندمدت ارزانتر نیست. برای یک پروژه با مصرف متغیر یا کوتاهمدت، پرداخت براساس استفاده میتواند اقتصادیتر باشد؛ اما در بارهای کاری سنگین، ثابت و چندساله، هزینه مداوم منابع ابری ممکن است از خرید و نگهداری تجهیزات اختصاصی بیشتر شود.
برای مقایسه دقیقتر باید هزینه کل مالکیت (TCO) را در نظر گرفت؛ یعنی علاوه بر قیمت سرور، هزینه نیروی فنی، برق، شبکه، نگهداری، پشتیبانگیری و ارتقای تجهیزات نیز محاسبه شود.
۲. مقیاس پذیری و انعطاف پذیری
در زیرساخت سنتی، افزایش ظرفیت معمولا به منابع فیزیکی موجود وابسته است. اگر سرورها ظرفیت خالی نداشته باشند، سازمان باید سختافزار جدید تهیه، نصب و پیکربندی کند. این فرایند میتواند زمانبر باشد و برای ظرفیتهایی که فقط در دورههای کوتاه موردنیاز هستند، هزینه اضافی ایجاد کند.
در زیرساخت ابری، افزایش یا کاهش منابع معمولا سریعتر انجام میشود و نیازی به خرید مستقیم سختافزار جدید نیست. بسته به نوع سرویس، میتوان منابعی مانند CPU، RAM یا فضای ذخیرهسازی را متناسب با نیاز تغییر داد.
برای مثال، یک فروشگاه اینترنتی ممکن است در زمان برگزاری کمپین فروش به منابع بیشتری نیاز داشته باشد. در زیرساخت ابری میتوان ظرفیت موردنیاز را برای همان دوره افزایش داد و بعد از پایان کمپین کاهش داد. در زیرساخت سنتی، پاسخ به چنین افزایش موقتی معمولا نیازمند ظرفیت از پیش آمادهشده یا خرید تجهیزات اضافی است.
سرور ابری چیست؟ نحوه عملکرد و معرفی بهترین سرور ابری
سرور ابری چیست؟
۳. امنیت داده ها
در زیرساخت سنتی، سازمان کنترل مستقیمتری روی محل نگهداری دادهها، تجهیزات شبکه و سیاستهای دسترسی دارد. در مقابل، مسئولیت تامین امنیت فیزیکی، بهروزرسانی تجهیزات، پچهای امنیتی و مقابله با تهدیدها نیز تا حد زیادی بر عهده خود سازمان است.
در زیرساخت ابری، امنیت معمولا براساس مدل مسئولیت مشترک (Shared Responsibility Model) تقسیم میشود. ارائهدهنده مسئول امنیت زیرساخت فیزیکی، دیتاسنتر و بخشهایی از شبکه است؛ اما مدیریت کاربران، سطح دسترسیها، تنظیمات سرویس، حفاظت از دادهها و امنیت برنامه همچنان میتواند بر عهده مشتری باشد.
پس نمیتوان گفت زیرساخت ابری یا سنتی به صورت ذاتی امنتر است. انتخاب مناسب به الزامات امنیتی، محل نگهداری دادهها، مقررات سازمان، توان تیم فنی و نحوه پیکربندی زیرساخت بستگی دارد. برای مثال، سازمانی که ملزم است بخشی از دادهها را در محل مشخصی نگهداری کند، ممکن است از زیرساخت خصوصی یا ترکیبی استفاده کند.
۴. عملکرد و قابلیت اطمینان
در زیرساخت سنتی، عملکرد به سختافزار، شبکه داخلی و نحوه طراحی سیستم وابسته است. اگر زیرساخت بهدرستی ظرفیتسنجی و نگهداری شود، میتواند عملکرد پایدار و قابل پیشبینی ارائه دهد. این مدل برای بعضی برنامههایی که به تاخیر بسیار کم در شبکه داخلی یا دسترسی مستقیم به سختافزار نیاز دارند، مناسبتر است.
در زیرساخت ابری، میتوان از منابع متنوع، Load Balancer و معماریهای افزونه برای افزایش دسترسپذیری استفاده کرد. بااینحال، این قابلیتها به صورت خودکار برای همه سرویسها فعال نیستند و باید در طراحی معماری در نظر گرفته شوند. همچنین، محل دیتاسنتر و کیفیت اتصال شبکه میتوانند روی تاخیر و سرعت پاسخ تاثیر بگذارند.
بنابراین، هیچکدام از این دو مدل به صورت ذاتی عملکرد یا قابلیت اطمینان بیشتری ندارند. زیرساخت مناسب باید براساس نوع بار کاری، میزان حساسیت به تاخیر، ظرفیت موردنیاز و معماری افزونگی انتخاب شود.
۵. مدیریت و نگهداری سیستم ها
در زیرساخت سنتی، تیم فناوری اطلاعات سازمان مسئول نگهداری تجهیزات، رفع خرابیهای سختافزاری، بهروزرسانی سیستمها و مدیریت شبکه است. این مدل کنترل بیشتری روی زیرساخت ایجاد میکند، اما به نیروی فنی، زمان و فرایندهای نگهداری داخلی نیاز دارد.
در زیرساخت ابری، نگهداری تجهیزات فیزیکی، دیتاسنتر و بخشهایی از شبکه بر عهده ارائهدهنده خدمات ابری است. بااینحال، مسئولیت مدیریت سیستمعامل، نرمافزارها و تنظیمات امنیتی به نوع سرویس بستگی دارد. برای مثال، در IaaS مشتری معمولا سیستمعامل و برنامههای نصبشده روی سرور را مدیریت میکند، در حالی که در سرویسهای مدیریتشده بخش بیشتری از این وظایف بر عهده ارائهدهنده است.
زیرساخت ابری میتواند بخشی از بار عملیاتی تیم IT را کاهش دهد، اما میزان این کاهش به سرویس انتخابی و سطح مدیریتی که ارائهدهنده در اختیار کاربر میگذارد بستگی دارد.
۶. کنترل و سفارشی سازی زیرساخت
در زیرساخت سنتی، سازمان کنترل مستقیمتری روی سختافزار، شبکه، تجهیزات ذخیرهسازی و نحوه پیکربندی آنها دارد. این موضوع برای پروژههایی که به سختافزار خاص، تنظیمات شبکه سفارشی یا دسترسی مستقیم به تجهیزات نیاز دارند، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در زیرساخت ابری، کاربر به امکانات و تنظیماتی دسترسی دارد که ارائهدهنده در اختیار او قرار میدهد. این مدل برای بسیاری از پروژهها کافی است و مدیریت زیرساخت را سادهتر میکند، اما در بعضی سناریوها ممکن است محدودیتهایی در انتخاب سختافزار، توپولوژی شبکه یا دسترسی به لایههای پایینتر سیستم وجود داشته باشد.

زیرساخت ترکیبی چیست؟
زیرساخت ترکیبی (Hybrid Infrastructure) مدلی است که در آن سازمان بخشی از زیرساخت یا بارهای کاری خود را در محیط داخلی یا خصوصی نگه میدارد و بخشی دیگر را روی زیرساخت ابری اجرا میکند. این دو محیط باید به شکلی با یکدیگر ارتباط داشته باشند تا دادهها یا سرویسها بتوانند بین آنها جابهجا یا هماهنگ شوند.
برای مثال، یک سازمان میتواند دادههای حساس را در زیرساخت داخلی نگه دارد و برای پردازشهای موقت یا افزایش ظرفیت از منابع ابری استفاده کند. این روش زمانی کاربرد دارد که سازمان هم به کنترل بخشی از زیرساخت نیاز داشته باشد و هم بخواهد از مقیاسپذیری Cloud استفاده کند.
مزایای استفاده از زیرساخت ترکیبی
- انعطافپذیری: میتوان بارهای کاری مختلف را براساس نیاز در محیط داخلی یا ابری اجرا کرد.
- استفاده بهتر از ظرفیت: سازمان میتواند زیرساخت موجود را برای بارهای ثابت نگه دارد و برای نیازهای موقت یا متغیر از منابع ابری استفاده کند.
- کنترل بیشتر روی دادههای حساس: برخی دادهها میتوانند در محیط داخلی باقی بمانند و سایر سرویسها در Cloud اجرا شوند.
- مهاجرت تدریجی: سازمان میتواند بدون انتقال یکباره تمام سرویسها، بخشی از زیرساخت خود را مرحلهبهمرحله به Cloud منتقل کند.
چه زمانی زیرساخت ابری و چه زمانی زیرساخت سنتی را انتخاب کنیم؟
انتخاب بین زیرساخت ابری و سنتی به نوع بار کاری، الگوی مصرف منابع، الزامات امنیتی و میزان کنترل موردنیاز بر زیرساخت بستگی دارد. اندازه یا صنعت یک کسبوکار بهتنهایی معیار مناسبی برای این تصمیم نیست.
زیرساخت ابری معمولا انتخاب مناسب تری است اگر:
- ترافیک یا مصرف منابع شما متغیر است و در بعضی دورهها به ظرفیت بیشتری نیاز دارید.
- میخواهید سرویس یا پروژه جدید را بدون خرید و آمادهسازی سختافزار راهاندازی کنید.
- نیاز دارید CPU، RAM یا فضای ذخیرهسازی را در مدت کوتاهی افزایش یا کاهش دهید.
- پروژه کوتاهمدت، آزمایشی یا در مرحله رشد است و نمیخواهید از ابتدا روی تجهیزات فیزیکی سرمایهگذاری کنید.
- تیم شما نمیخواهد مسئول نگهداری سرورها و تجهیزات فیزیکی باشد.
زیرساخت سنتی می تواند انتخاب مناسب تری باشد اگر:
- برنامه به دسترسی مستقیم یا تنظیمات خاص سختافزاری نیاز دارد.
- سازمان باید محل نگهداری برخی دادهها را بهصورت مستقیم کنترل کند.
- سرویسهای قدیمی یا تجهیزات خاصی دارید که انتقال آنها به Cloud دشوار یا پرهزینه است.
- بار کاری شما سنگین، ثابت و بلندمدت است و بررسی هزینه کل مالکیت نشان میدهد خرید و نگهداری تجهیزات برایتان اقتصادیتر است.
- برنامه به ارتباط بسیار کمتاخیر با تجهیزات یا سیستمهای داخل سازمان نیاز دارد.
زیرساخت ترکیبی چه زمانی مناسب است؟
اگر بخشی از سرویسها به کنترل مستقیم یا نگهداری داخلی نیاز دارند، اما بخش دیگری از سیستم به ظرفیت متغیر یا راهاندازی سریع نیاز دارد، زیرساخت ترکیبی میتواند گزینه مناسبی باشد. برای مثال، سازمان میتواند یک سیستم قدیمی را در محیط داخلی نگه دارد و سرویس جدیدی را در Cloud اجرا کند.
| نیاز اصلی | گزینهای که معمولا مناسبتر است |
|---|---|
| افزایش و کاهش سریع منابع | زیرساخت ابری |
| پروژه آزمایشی یا کوتاهمدت | زیرساخت ابری |
| کنترل مستقیم سختافزار | زیرساخت سنتی |
| بار کاری ثابت و بلندمدت | نیازمند مقایسه TCO؛ ممکن است سنتی مناسبتر باشد |
| محدودیت در محل نگهداری داده | سنتی، خصوصی یا ترکیبی |
| استفاده همزمان از ظرفیت داخلی و Cloud | زیرساخت ترکیبی |
جمع بندی
زیرساخت ابری و زیرساخت سنتی هرکدام برای شرایط متفاوتی مناسب هستند. زیرساخت سنتی کنترل بیشتری روی تجهیزات، شبکه و محل نگهداری دادهها در اختیار سازمان قرار میدهد، اما راهاندازی و افزایش ظرفیت آن معمولا به سرمایهگذاری، زمان و تیم فنی بیشتری نیاز دارد.
در مقابل، زیرساخت ابری امکان راهاندازی سریعتر و تغییر منابع بدون خرید مستقیم سختافزار را فراهم میکند. بااینحال، هزینه نهایی، امنیت و عملکرد آن به نوع سرویس، نحوه استفاده و طراحی معماری بستگی دارد.
برای انتخاب بین این دو مدل، بهتر است به جای تصمیمگیری براساس نوع صنعت، عواملی مانند الگوی مصرف منابع، هزینه کل مالکیت، نیاز به کنترل سختافزار، محل نگهداری دادهها، حساسیت به تاخیر و توان تیم فنی را بررسی کنید. اگر بخشی از سرویسها به کنترل داخلی نیاز دارند و بخش دیگری به انعطاف Cloud، زیرساخت ترکیبی میتواند گزینه مناسبتری باشد.
سوالات متداول
زیرساخت ابری همیشه ارزان تر از زیرساخت سنتی است؟
خیر. زیرساخت ابری معمولا هزینه اولیه کمتری دارد، چون نیازی به خرید مستقیم سرور و تجهیزات نیست. اما در بارهای کاری سنگین، ثابت و بلندمدت، ممکن است هزینه مداوم منابع ابری از خرید و نگهداری تجهیزات بیشتر شود. برای مقایسه درست باید هزینه کل مالکیت (TCO) هر دو مدل بررسی شود.
زیرساخت ابری امن تر است یا زیرساخت سنتی؟
هیچکدام به صورت ذاتی امنتر نیستند. در زیرساخت سنتی، سازمان کنترل و مسئولیت بیشتری روی امنیت دارد. در زیرساخت ابری، بخشی از امنیت زیرساخت با ارائهدهنده و بخشی از مسئولیتها، مانند مدیریت دسترسیها، تنظیمات سرویس و حفاظت از دادهها، با مشتری است.
چه زمانی زیرساخت ابری انتخاب مناسب تری است؟
اگر مصرف منابع متغیر است، به راهاندازی سریع نیاز دارید، پروژه در حال رشد است یا نمیخواهید روی خرید و نگهداری تجهیزات فیزیکی سرمایهگذاری کنید، زیرساخت ابری معمولا گزینه مناسبتری است.
چه زمانی زیرساخت سنتی انتخاب مناسب تری است؟
اگر پروژه به کنترل مستقیم سختافزار، تجهیزات خاص، تاخیر بسیار کم در شبکه داخلی یا نگهداری دادهها در محل مشخصی نیاز دارد، زیرساخت سنتی میتواند گزینه مناسبتری باشد.
آیا می توان هم زمان از زیرساخت ابری و سنتی استفاده کرد؟
بله. در زیرساخت ترکیبی، بخشی از برنامهها و دادهها در محیط داخلی یا خصوصی باقی میمانند و بخش دیگری روی Cloud اجرا میشود. این مدل زمانی کاربرد دارد که سازمان هم به کنترل بخشی از زیرساخت و هم به انعطافپذیری منابع ابری نیاز داشته باشد.
تفاوت زیرساخت ابری با ابر خصوصی چیست؟
زیرساخت ابری اصطلاح گستردهتری برای منابع پردازشی، ذخیرهسازی و شبکهای است که به صورت سرویس ارائه میشوند. ابر خصوصی یکی از روشهای پیادهسازی محیط ابری است که منابع آن به یک سازمان اختصاص دارند و میتواند در محل سازمان یا دیتاسنتر دیگری میزبانی شود.

